In de 16e eeuw was er een conflict tussen aan de ene kant de steden Woerden en Oudewater en het Groot-Waterschap Woerden en anderzijds de steden Delft, Gouda en Rotterdam en de polders naast de Dubbele Wiericke over de hoogte van het maalpeil. Vooral Woerden en Oudewater wensten een hoger peil om doorvaart van grotere schepen mogelijk te maken. De andere partijen verzetten zich hiertegen en werden door de Grote Raad van Mechelen in het gelijk gesteld. Toch kregen Woerden en Oudewater in 1558 alsnog hun zin: het waterpeil werd verhoogd en de Goejanverwellesluis kreeg daarop zijn huidige vorm.

Volgens de overlevering werd Wilhelmina van Pruisen, de vrouw van stadhouder Willem V, op 28 juni 1787 door een aantal Patriotten uit Gouda tegengehouden bij Goejanverwellesluis. In werkelijkheid werden de twee sjesen en een koets 's middags tegen vier uur aangehouden bij Bonrepas aan het riviertje de Vlist, aan de weg van Schoonhoven naar Haastrecht. Kapitein van Leeuwen van het Goudse vrijkorps had daar drie mannen opgesteld. Sergeant Adam Schouten hield de prinses aan en waarschuwde zijn kapitein, dat de aanhouding had plaatsgevonden. Van Leeuwen besloot dat het gezelschap de reis kon voortzetten richting Haastrecht onder begeleiding van het Goudse detachement. Het gezelschap reed stapvoets door, maar op de IJsseldijk was ondertussen veel volk op de been om haar toe te juichen. Het vrijkorps kwam snel in actie en zette de weg naar links af, om een doortocht richting Den Haag onmogelijk te maken. Eenmaal overgezet bij de sluis werd Wilhelmina naar de boerderij van Adriaan Leeuwenhoek overgebracht. Daar is het gezelschap van wijn, bier en tabak voorzien. De prinses, aanvankelijk zittend op een stapel kazen, kreeg bewaking mee toen ze naar het toilet moest en zal erg beledigd zijn geweest.

Omdat de boerderij geen geschikte plaats was om te overnachten, gaf de Commissie van Defensie, bij monde van burgemeester en oud-baljuw van Gouda de heer Mr. Martinus van Toulon, haar de keus door te rijden om te overnachten in het Kasteel van Woerden of terug te keren naar Schoonhoven. De prinses gaf te kennen dan liever terug te rijden dan kans te lopen opgesloten te worden in de kerkers en vertrok kort na tien uur, nadat de burgemeesters van Schoonhoven op de hoogte waren gebracht van haar komst. Cornelis Johan de Lange van Wijngaarden, commandant van het vrijcorps van Gouda, begeleidde haar naar de pont. Na twee dagen wachten op antwoord keerde de prinses onverrichter zake terug naar Nijmegen.

Dit incident vormde de directe aanleiding voor de inval van de Pruisen in de Republiek. Frederik Willem II van Pruisen schoot zijn zuster Wilhelmina te hulp en eiste genoegdoening (satisfactie) van het gewest Holland. Nadat een groot leger van 20.000, of 26.000, een enkele auteur beweert zelfs 30.000 goedgetrainde Pruisische soldaten. onder leiding van de hertog van Brunswijk de rust herstelde in de rebellerende steden, keerde het stadhouderlijk paar naar 's-Gravenhage terug.

 

 

Vóór café Goejanverwelle staat een beeld van Vrouwe Justitia. In tegenstelling tot de gebruikelijke weergave, heeft dit beeld wel een weegschaal en een zwaard, maar géén blinddoek. De reden waarom dit het geval is, kon niet worden achterhaald. Het beeld heeft het zwaard in haar linkerhand (normaal is dat de rechterhand). Op het zwaard staat het jaartal 1720, het ‘bouwjaar’ van het beeld?

Het beeld is halverwege de jaren negentig van de 20e eeuw gerestaureerd, op kosten van de gemeente Oudewater. Het beeld was toen eigendom van mevrouw Sluis, tevens eigenaresse van genoemd café. Bij de restauratie is de zuil, waarop het beeld staat, geheel vervangen door een replica. Dit omdat het origineel in te slechte staat was. Bij de restauratie zou onder meer aan de hand van de gebruikte materialen, zijn vastgesteld dat het beeld is gemaakt in het laatste kwart van de 17e eeuw. Dit is echter in tegenspraak met de inscriptie in het zwaard, die het jaartal 1720 vermeldt. In de oorspronkelijke zuil zijn enkele gaten aangetroffen, waarin vroeger mogelijk ringen hebben gezeten. Dit ondersteunt de veronderstelling dat de zuil vroeger als schandpaal* heeft gediend. In de volksmond wordt het nu nog vaak aangeduid als ‘schandpaal’. Vroeger spraken ouderen in Hekendorp van ‘de kaak’. Dit woord is nog terug te vinden in de uitdrukking ‘iets aan de kaak stellen’.

Op de plaats waar nu café Goejanverwelle staat, stond vroeger het Regthuys. De locatie van een schandpaal lijkt daarmee verklaard. Echter, de vraag waarom er een regthuys stond in een klein dorp als Hekendorp, blijft onbeantwoord. Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog is de schandpaal nog éénmaal gebruikt. Op het platform werden NSB’ers gedwongen het Wilhelmus te zingen. (201, 306, 307)

* Personen die zich schuldig hadden gemaakt aan echtbreuk of godslastering, werden op marktdagen aan de schandpaal geklonken. Zij werden vervolgens door de marktbezoekers bespuwd en beschimpt. In 1854 is deze vorm van volksgericht afgeschaft.

Kerkgebouw "God is Liefde" in Hekendorp dateert uit het jaar 1846. Ds. Steenhoff uit Oudewater legde in 1845 de eerste steen van het gebouw waarvan hij ooit beloofd had: "Er zal op Hekendorp eene kerk komen, al moet ik die uit eigen zak bouwen..." Aanvankelijk leek het gebouwtje op hoge en stevige grond te staan, maar in de loop van 150 jaar bleek dit, gezien de ernstige verzakkingen, een grote vergissing. Naast de verzakkingen had het gebouw bovendien veel last van houtworm. Er zou dus gerenoveerd moeten worden. Na de gebruikelijke problemen omtrent het bijeenbrengen van de hiervoor benodigde financiën, kon de restauratie uiteindelijk in 1990 van start gaan. De muren aan de achterzijde van het gebouw werden tientallen centimeters opgevijzeld. Daarna werden alle muren weer hersteld en werd (op de preekstoel na) al het houtwerk vervangen. Op 26 maart 1991 werd bovendien een klokkentoren geplaatst, waarna de kerk in hetzelfde jaar weer met vreugde en dankbaarheid in gebruik kon worden genomen. Tenslotte is de kerk in 1996 voorzien van een nieuw orgel, welke ook al jaren gewenst was. Al met al een fijne, compacte kerk waar de Hekendorpers met recht trots op mogen zijn. In 2003 is de kerk uitgebreid met kerkelijk centrum "De Wingerd", welke zich achter de kerk langs de Hollandsche IJssel bevindt.

De (Oude) Hollandse Waterlinie was een waterlinie voor de verdediging van Holland in de 17e en 18e eeuw.

Nadat het stellen van inundaties al in 1573 (Alkmaar), 1574 (Leiden) en 1629 (de Utrechtse Waterlinie tussen de Zuiderzee en de Lek) een effectieve verdedigingswijze was gebleken, werd in het Rampjaar 1672 in allerijl een waterlinie tussen de Zuiderzee en de Merwede ingericht om de Franse troepen onder Lodewijk XIV tegen te houden voor zij ook Holland zouden veroveren. Deze linie liep van Muiden via Woerden en Goejanverwellesluis tot Gorinchem. Utrecht viel er buiten omdat deze stad op dat moment reeds door de Fransen was veroverd. In december 1672 staken bij Woerden 9000 Franse soldaten de smalle strook water over omdat deze bevroren was. Na het plunderen van Zwammerdam trokken zij zich door de invallende dooi weer terug.

Nadat deze linie in 1672 had standgehouden, kreeg hij een meer permanent karakter alsmede zijn naam. Accessen werden versterkt met tal van forten, batterijen en andere verdedigingswerken. Tot aan de Napoleontische tijd werd de linie een aantal keren naar het oosten verlegd, zonder echter de stad Utrecht in te sluiten. Vanaf 1815 werd een geheel nieuwe verdedigingslinie ingericht met deze stad als centraal punt: een linie die vanaf 1871 officieel de Nieuwe Hollandse Waterlinie genoemd werd, ter onderscheiding van de linie die daarna als de Oude Hollandse Waterlinie aangeduid zou gaan worden.

Het fort Wierickerschans maakt deel uit van de Oude Hollandse Waterlinie en werd in opdracht van stadhouder Willem III in 1673 gebouwd. Het fort ligt op de hoek van de Oude Rijn en de Enkele Wiericke, een kanaal tussen de Hollandse IJssel en de Oude Rijn, tussen de Zuid-Hollandse dorpen Bodegraven en Nieuwerbrug a/d Rijn.

De waterlinie was onder water gezet in juni 1672 om het Franse leger tegen te houden. Het gebied tussen de Enkele Wiericke en de Dubbele Wiericke hoorde bij de waterlinie, maar de Rijndijk bij Nieuwerbrug moest dus nog worden verdedigd. Dit was een zwakke plek, te meer omdat de Rijn goed bevaarbaar was. Om deze reden is, toen de Fransen weer weg waren, deze schans gebouwd.

Toen de Nieuwe Hollandse Waterlinie meer naar het oosten werd aangelegd, was het fort eigenlijk niet meer nodig. Het werd gebruikt voor de opslag van munitie en later voor het wapenmuseum uit Delft. In de Eerste Wereldoorlog (waarin Nederland neutraal was) werden er achtereenvolgens Britse en Duitse officieren geïnterneerd.

Sinds 1997 is het fort in eigendom van Staatsbosbeheer. Het fort wordt verder beheerd door stichting Fort Wierickerschans Groep, die er verschillende activiteiten organiseert. Ook het Groene Hart Centrum, een informatiecentrum voor toerisme en recreatie, is er gehuisvest. De provincie Zuid-Holland heeft 2009 uitgeroepen tot het themajaar 'Leve de Limes' en vraagt hiermee aandacht voor Fort Wierickerschans en de limes, de grens van het Romeinse Rijk.

Volg ons!